Hướng dẫn sử dụng Cabri 3D : Chương 4. CÁC CÔNG CỤ VÀ CHỨC NĂNG NÂNG CAO
18/09/2007

4.1 LỆNH CHE/HIỆN
Lệnh này cho phép bạn che các đối tượng đã có và sau đó hiện chúng lên khi cần thiết.
Dùng công cụ Chọn để chọn đối tượng cần che, sau đó chọn Soạn thảo – Che/Hiện để che đối tượng. Để chọn nhiều đối tượng, nhấn giữ phím Ctrl (Shift cho máy tính Mac OS).


Để hiện một đối tượng đang bị che, trước tiên bạn cần phải hiển thị tất cả các đối tượng bị che để chọn đối tượng mong muốn. Kích phải chuột để hiện một bảng chọn sau đó kích vào ô Hiện các đối tượng bị che. Khi đó các đường nét của các đối tượng bị che sẽ hiện ra.

Chọn các đối tượng bị che mà bạn muốn hiện lại, sau đó chọn Soạn thảo – Che/Hiện để hiện đối tượng. Lặp lại các bước này cho tất cả các đối tượng mà bạn muốn hiện, hoặc bạn có thể chọn một số đối tượng liên tiếp nhau bằng cách dùng phím Ctrl (Shift cho máy tính Mac OS).

Chú ý rằng các đường nét của đối tượng bị che chỉ áp dụng cho vùng làm việc đang được chọn (« nhìn »). Để biết thêm về cách tạo nhiều vùng làm việc, tham khảo chương [6] CÁC CHỨC NĂNG NÂNG CAO KHÁC.


4.2 HOẠT NÁO

Cabri 3D cho phép kết hợp tạo ra các hoạt náo tự động cho các đối tượng của bạn. Bằng cách tạo ra một điểm chuyển động trên một đường tròn hoặc một đoạn thẳng, sau đó bạn có thể chuyển động tất cả các đối tượng liên kết với điểm này. Kết quả tạo ra có thể rất ấn tượng khi mà bạn có thể tạo ra một đường thẳng chuyển động, tăng hoặc giảm thể tích của một hình cầu, một tam giác tự dao động và nhiều ví dụ khác nữa.

Để hiểu được sự vận hành của nó, trước tiên hãy dựng một đường tròn và một đoạn thẳng ở vị trí như hình vẽ minh họa. Sau đó dựng một điểm mới lần lượt trên đường tròn và đường thẳng.


Sử dụng công cụ Vuông góc để dựng đường thẳng vuông góc với mặt phẳng và đi qua điểm thuộc đường tròn. Sau đó sử dụng công cụ Hình cầu để dựng tâm của hình cầu, tâm này nằm về phía sau cách điểm thuộc đoạn thẳng khoảng 1cm. Sau đó dùng điểm thuộc đoạn thẳng để xác định bán kính của hình cầu. Hình dựng được phải giống như hình minh họa.

Để khởi động việc hoạt náo, hãy làm theo các bước sau :

1. Chọn Cửa sổ - Hoạt náo để hiển thị bảng chọn Hoạt náo.

2. Sử dụng công cụ Chọn để chọn điểm chuyển động

3. Trong bảng chọn Hoạt náo, hãy kiểm tra rằng ô Điểm dừng không được chọn.

4. Sử dụng thanh trượt Vận tốc họat náo để chọn một vận tốc khác 0 cm/s.

5. Kích vào nút Khởi động hoạt náo. Đường thẳng sẽ chuyển động theo biên của đường tròn.

6. Bạn có thể điều chỉnh tốc độ hoạt náo và hướng của hoạt náo bẳng thanh trượt Vận tốc hoạt náo.

Hãy làm theo các bước này để hoạt náo hình cầu. Như bạn thấy, thể tích của hình cầu thay đổi tùy theo sự chuyển động của điểm trên đoạn thẳng.

Bạn có thể điều chỉnh vận tốc của mối điểm được hoạt náo một cách độc lập. Bạn cũng có thể dừng sự hoạt náo của mỗi điểm bằng cách đánh dấu ô Điểm dừng. Đầu tiên bạn phải chọn điểm hoạt náo bằng công cụ Chọn, sau đó sử dụng bảng chọn Hoạt náo.
Phím Dừng hoạt náo sẽ dừng tất cả các điểm hoạt náo. Phím Khởi động hoạt náo sẽ khởi động tất cả các hoạt náo trừ các điểm mà ổ Điểm dừng của chúng được kích hoạt.

4.3. CHỨC NĂNG NÂNG CAO CỦA CÔNG CỤ VẾT

Như bạn thấy trong mục 3.5, công cụ Vết sẽ hiển thị vết của một quỹ đạo tạo bởi sự chuyển động thủ công một đối tượng. Nhưng bạn cũng có thể kết hợp dùng công cụ này với chức năng Hoạt náo để tạo ra tất cả các đối tượng mà bạn không thể dựng chúng bằng các công cụ khác.

Để giúp bạn nắm được chức năng này, ví dụ sau chỉ ra các bước cần thiết để tạo ra một hình hypeboloic được hoạt náo.

1. Đầu tiên sử dụng công cụ Vuông góc để dựng hai đường thẳng như hình minh họa.

2. Sử dụng công cụ Đường tròn, dựng một đường tròn có trục là đường thẳng thứ nhất và đi qua điểm dùng để dựng đường thẳng thứ hai.

3. Dựng đường tròn thứ hai có trục là đường thẳng thứ nhất và đi qua một điểm mới của đường thẳng thứ hai. Đường tròn này nằm phía trên so với đường tròn thứ nhất. Hình của bạn phải giống với hình minh họa.



4. Sử dụng công cụ Chọn, chọn hai đường thẳng này và che chúng bằng công cụ Soạn thảo – Che/Hiện.

5. Sử dụng công cụ Đoạn thẳng để dựng đoạn thẳng có hai đầu mút nằm trên hai đường tròn. Vị trí các điểm như hình minh họa.


6. Chọn đoạn thẳng với công cụ Vết.

7. Chọn công cụ Hoạt náo trong bảng chọn Cửa sổ.

8. Với công cụ Chọn, chọn đầu mút đoạn thẳng thuộc đường tròn phía trên, sau đó với bảng chọn Hoạt náo, điều chỉnh vận tốc hoạt náo khoảng 4.00 cm/giây.

9. Làm giống như vậy với điểm đầu mút đoạn thẳng thuộc đường tròn phía dưới.

10. Nhấn nút Khởi động hoạt náo. Đoạn thẳng sẽ dịch chuyển giữa hai đường tròn, để lại một vết có một phần tạo nên đường hypeboloic.



11. Để có vết dài hơn, dừng hoạt náo và chọn vết bằng công cụ Chọn, sau đó kích phải chuột để chọn Độ dài vết và tiến hành một sự lựa chọn mới.

Để thay đổi hình dạng của hypeboloic, hãy thay đổi các đầu mút trên các đường tròn.


Bạn cũng có thể thay đổi vận tốc của các điểm, thay đổi chiều cao hoặc bán kính của các đường tròn và các yếu tố khác nữa.

4.4. HIỆN LẠI CÁC BƯỚC DỰNG HÌNH

Cabri 3D cho phép hiện lại tất cả các bước dựng của một hình đã cho. Bạn cũng có thể dừng lại ở bất kì một bước nào và bắt đầu các bước dựng từ đầu đến bước này.

Để hiểu sự vận hành của công cụ này, ta sẽ tạo một hình gồm khoảng 20 đối tượng.
Sau đó chọn Xem lại cách dựng trong bảng chọn Cửa sổ để hiển thị hộp Xem lại cách dựng.
Nhấn nút Vào Xem lại cách dựng. Hình vẽ của bạn sẽ biến mất tạm thời, chỉ còn lại mặt phẳng cơ sở. Để xem lại các bước dựng hình nhấn nút sang phải trên thanh công cụ . Đê chu trình dựng tự động hiện lại, nhấn phím Tự động. Nút tịnh tiến sang phải cho phép bạn đi tới ngay bước dựng cuối cùng. Các nút sang trái và tịnh tiến sang trái cho phép bạn quay lại các bước dựng hình đã thực hiện.

Nếu bạn muốn dựng lại hình từ một bước nào đó, nhấn nút Thoát Xem lại cách dựng và giữ hình ở bước này. Mọi bước dựng đã được tiến hành sau bước dựng này sẽ bị xóa (tuy nhiên bạn có thể khôi phục chúng bởi lệnh Soạn thảo - Hủy chừng nào mà bạn còn chưa đóng tài liệu của bạn).

Để thoát khỏi chế độ Xem lại cách dựng, nhấn nút Thoát Xem lại cách dựng.

4.5. SỬ DỤNG NÂNG CAO CỦA MÁY TÍNH

Máy tính của Cabri 3D cho phép bạn thực hiện phần lớn các phép tính của một máy tính bỏ túi khoa học và hiển thị kết quả trên vùng làm việc. Do vậy máy tính này làm việc một cách tương tác, hiển thị các kết quả tính toán cập nhật theo sự dịch chuyển của của các điểm hay các đối tượng làm thay đổi các giá trị của một trong các tham số tính toán.

Để vào các dữ liệu cho máy tính, bạn có thể kích chuột vào kết quả đã được hiển thị trên vùng làm việc hoặc kích chuột trực tiếp vào hình vẽ.

Tên của các hàm số được viết theo quy ước chung : sin, cos, log, v.v. Các dữ liệu phải để ở trong ngoặc ngay sau tên của hàm số.

Danh sách toàn bộ các hàm số và phép toán có thể thực hiện trên máy tính có được nêu trong các bảng ở cuối sách.
Để minh họa cách sử dụng và các tính năng của máy tính, ví dụ sau đầy sẽ chỉ ra làm sao ta có thể tính sin của một góc.

1. Sử dụng công cụ Đoạn thẳng để dựng hai đoạn thẳng có chung gốc B như hình minh họa.


2. Sử dụng công cụ Số đo góc để đo góc tại đỉnh B bằng cách kích chuột theo thứ tự A, B và C.

3. Chọn công cụ Máy tính và đánh vào : sin(

4. Trong vùng làm việc, kích chuột vào số đo góc sau đó đóng ngoặc đơn lại, ta được : sin(a)

5. Bây giờ dịch chuyển điểm C. Bạn sẽ thấy là giá trị sin(a) sẽ thay đổi một cách tự động khi mà số đo góc thay đổi.


Danh sách kí hiệu viết tắt và biểu tượng của Máy tính



4.6 TẠO CÁC HÌNH TRẢI IN ĐƯỢC

Tạo và in các hình trải (hình khai triển)
Cabri 3D cho phép tạo ra các hinh trải (đa giác hình trải) từ các đa diện mà bạn đã dựng. Sau đó bạn có thể in các hình trải này và sử dụng để tạo các hình mẫu thật từ giấy hoặc bìa các tôn.

Đây là các bước cần phải theo để sử dụng chức năng này.
1. Tạo đa diện theo ý của bạn.
2. Dùng công cụ Mở đa diện, kích chuột vào đa diện.
3. Dùng công cụ Chọn, chọn đa diện.
4. Dùng Tài liệu-Trang hình trải mới.
Bạn chỉ còn phải in hình trải ra.



Thay đổi thuộc tính của các hình trải

Để thay đổi các thuộc tính đồ họa mặc định của các hình trải (màu sắc, độ rộng các đường v.v.) hãy dùng Soạn thảo - Ưu tiên - Kiểu mặc định (trên máy tính Mac OS, dùng Cabri 3D - Ưu tiên - Kiểu mặc định). Sau đó chọn Hình trải trong bảng chọn cuộn.
Ta có thể thay đổi các thuộc tính nhờ bảng chọn ngữ cảnh. Tham khảo mục [5.5] CÁC BẲNG CHỌN NGỮ CẢNH.

Chương 1. Giới thiệu và Cách cài đặt chương trình

Chương 2.CÁC NGUYÊN LÍ CƠ BẢN

Chương 3. CÁC CÔNG CỤ CỦA CABRI 3D v2

Chương 4. CÁC CÔNG CỤ VÀ CHỨC NĂNG NÂNG CAO

Chương 5. CÁC CHỨC NĂNG BỔ SUNG

Chương 6. CÁC CHỨC NĂNG NÂNG CAO KHÁC


URL của bài viết này::http://www.schoolnet.vn/modules.php?name=News&file=article&sid=1277