Cong ty Cong Nghe Tin hoc Nha truong http://www.schoolnet.vn
Phần mềm Ngân hàng đề thông minh iQB và khả năng áp dụng trong nhà trường phổ thông.
02/01/2007

Bùi Việt Hà, Công ty công nghệ Tin học Nhà trường, habv@vnschool.net

Tóm tắt: Bài viết mô tả các chức năng chính của phần mềm iQB, các khái niệm và mô hình tương ứng đã được thiết kế bởi phần mềm này. Bài viết cũng chỉ ra các phương án và khả năng áp dụng phần mềm này trên thực tế. Đối tượng của bài viết là các nhà trường và giáo viên mong muốn tìm hiểu các vấn đề tương tự và đang tìm một giải pháp tốt nhất của vấn đề này trong công việc của mình.


I. Vì sao các nhà trường lại cần các Ngân hàng câu hỏi và đề kiểm tra ?

1. Trong mọi nhà trường hai công việc chính cơ bản nhất liên quan đến đào tạo là giảng dạy và đánh giá học sinh.

- Về phía các giáo viên việc ra các đề kiểm tra từ 15 phút, 1 tiết hoặc kiểm tra cuối kỳ đều đòi hỏi nhiều công sức lao động. Công việc này lại phải tiến hành rất thường xuyên và trong suốt thời gian giảng dạy. Nếu như có một công cụ lưu trữ tốt các đề này, mỗi lần ra đề kiểm tra mới, giáo viên chỉ cần chọn lựa từ một ngân hàng câu hỏi có sẵn thì công việc ra đề sẽ trở nên nhẹ nhàng và thuận tiện hơn rất nhiều.

- Về phía Ban giám hiệu nhà trường thông thường mỗi học kỳ phải tiến hành nhiều đợt kiểm tra chất lượng giữa năm học và kiểm tra học kỳ cho tất cả các lớp học. Số lượng các đề kiểm tra cần tạo ra khá lớn. Nếu toàn bộ quá trình tạo đề kiểm tra này được tiến hành bằng máy tính thì sẽ rất thuận tiện cho các nhà trường.

2. Việc tạo ra các ngân hàng câu hỏi cho các môn học còn có một ý nghĩa lớn khác nữa: ở qui mô một nhà trường, việc tập hợp các câu hỏi từ các giáo viên khác nhau trong trường sẽ mang tính khách quan cao nhưng đồng thời tập trung được trí tuệ của toàn thể giáo viên trong nhà trường.

3. Các ngân hàng câu hỏi nếu làm được còn có một ý nghĩa đặc biệt nữa là việc sử dụng chúng sẽ kéo dài trong nhiều năm và theo thời gian khi các ngân hàng này càng nhiều dữ liệu, chất lượng các đề kiểm tra càng tốt thì công việc chuẩn bị ra đề càng trở nên nhẹ nhàng hơn. Như vậy một ngân hàng câu hỏi sẽ có ý nghĩa rất lớn trong tương lai tiết kiệm được công sức lao động của giáo viên trong nhà trường.

4. Một ý nghĩa nữa cũng rất quan trọng của việc áp dụng phần mềm lưu trữ ngân hàng câu hỏi và tạo đề kiểm tra trên máy tính là toàn bộ các kết quả kiểm tra trên máy tính có thể được tổng kết và phân tích dữ liệu một cách nhanh chóng nhất. Các kết quả này thậm chí có thể được chuyển nhanh vào các phần mềm quản lý kết quả học tập của học sinh để thực hiện nhiều công việc quản lý học sinh khác trong nhà trường.

5. Năm nay đã là năm thứ hai Bộ Giáo dục Đào tạo tiến hành một số kỳ thi quan trọng bằng phương pháp đề thi trắc nghiệm. Với xu thế này trong tương lai sẽ có rất nhiều kỳ thi lớn trên qui mô toàn quốc sẽ được tiến hành bằng phương pháp này. Do vậy các nhà trường cần tiếp cận sớm với máy tính và ứng dụng CNTT cho việc quản lý việc ra đề kiểm tra trong nhà trường.

Tóm lại đã đến lúc việc đánh giá kết quả học tập của học sinh trong nhà trường cần được tin học hóa và sử dụng các phần mềm quản lý tương ứng, đặc biệt là các phần mềm lưu trữ ngân hàng câu hỏi và kiến tạo đề kiểm tra môn học.

II. Các chức năng chính của phần mềm iQB

Phần mềm Ngân hàng đề thông minh iQB do công ty Công nghệ Tin học Nhà trường mới phát hành là một giải pháp tổng thể cho các nhà trường cho bài toán kiểm tra và đánh giá học sinh. Để hiểu rõ hơn về giải pháp này chúng tôi sẽ liệt kê ngắn tại đây các chức năng chính của bộ phần mềm iQB.

1. Cho phép nhập và lưu trữ câu hỏi thuộc cả 2 dạng tự luận và trắc nghiệm.

Ngân hàng câu hỏi được tạo ra bởi phần mềm iQB hỗ trợ cả hai kiểu câu hỏi tự luận và trắc nghiệm. Trên cơ sở các câu hỏi này, các đề kiểm tra được tạo ra cũng có thể bao gồm xen kẽ tự luận và trắc nghiệm. Đây là một trong các tính năng mạnh đầu tiên của phần mềm này.

2. Mô hình câu hỏi trắc nghiệm được hỗ trợ rất đa dạng đáp ứng các nhu cầu khác nhau về dạng câu hỏi kiểm tra của giáo viên và các nhà trường.

Với các câu hỏi trắc nghiệm, phần mềm iQB hỗ trợ khá nhiều các dạng trắc nghiệm khác nhau đáp ứng đa dạng các loại câu hỏi khác nhau trên thực tế.

3. Phần mềm cũng hỗ trợ 2 loại câu hỏi: câu hỏi ngắn phục vụ các yêu cầu kiểm tra kiến thức với thời gian thực hiện nhanh và các câu hỏi dài có nội dung chính đi kèm với các câu hỏi phụ.

Nếu mỗi câu hỏi là một phần kiểm tra kiến thức độc lập, đơn giản thì thông thường đó là các câu hỏi ngắn. Đa số các câu hỏi thường gặp trong các đề kiểm tra thực tế là các câu hỏi ngắn.

Các câu hỏi dài thường là câu hỏi với một ý chính đi kèm nhiều các câu hỏi phụ.

Phần mềm iQB cho phép hỗ trợ cả 2 loại câu hỏi này.

Sơ đồ sau mô tả mô hình các câu hỏi dài trong phần mềm iQB.

4. Mô hình Ma trận kiến thức đi kèm câu hỏi được thiết kế với cấu trúc cây đáp ứng mọi mô hình kiến thức của các môn học trên thực tế.

Mỗi câu hỏi trong CSDL Ngân hàng sẽ được gán duy nhất với một phạm vi kiến thức nhất định. Tập hợp các phạm vi kiến thức tương ứng của CSDL được gọi là Ma trận kiến thức. Các ma trận kiến thức đều được thiết kế tổng quát theo mô hình cây thông tin đáp ứng đa dạng các mô hình kiến thức khác nhau của các môn học.

Với mô hình ma trận kiến thức như vậy các nhà trường có thể thiết kế cho mình các mô hình ngân hàng câu hỏi rất đa dạng từ đơn giản đến phức tạp.

Vai trò của ma trận kiến thức trong CSDL câu hỏi được mô tả trong sơ đồ dưới đây:

5. Ngoài kiến thức mỗi câu hỏi còn được gán với thông tin kỹ năng và mức độ khó dễ của kiến thức.

6. Chức năng khởi tạo đề kiểm tra cho phép từ ngân hàng câu hỏi có sẵn khởi tạo nhanh các đề kiểm tra theo ý muốn và được kiểm soát hoàn toàn bởi người dùng.

Đây là chức năng chính nhất và quan trọng nhất của phần mềm iQB.

Thực hiện một lệnh của phần mềm, chỉ sau một số bước xác định, chúng ta có thể nhanh chóng tạo ra được một đề kiểm tra hoàn chỉnh. Đặc biệt hơn nữa trong quá trình tạo đề kiểm tra này, các giáo viên có toàn quyền kiếm soát được thông tin cụ thể của các câu hỏi được tạo ra trong đề kiểm tra.

7. Phần mềm cho phép tạo trước các mẫu đề kiểm tra. Từ các mẫu đề này dễ dàng và nhanh chóng tạo ra các đề kiểm tra theo đúng yêu cầu quản lý.

Mẫu đề kiểm tra là một khái niệm đơn giản nhưng vô cùng tiện lợi của phần mềm iQB. Các mẫu đề kiểm tra sẽ đóng vai trò như một các khung, từ các khung này sẽ rất nhanh chóng tạo nhanh một đề kiểm tra với đúng mục đích, phạm vi kiến thức cần kiểm tra, số lượng câu hỏi đã được xác định trong mẫu đề này. Nói tóm lại các mẫu đề kiểm tra có thể hiểu là những cái khung với khuôn dạng định sẵn của các đề kiểm tra.

Các mẫu đề kiểm tra được tạo ra trước trong phần mềm iQB cho phép bất cứ ai cũng có thể nhanh chóng tạo ra các đề kiểm tra theo ý muốn.

8. Mỗi đề kiểm tra được lưu trữ trên các tệp (file) nhỏ, độc lập với CSDL và có thể sao chép dễ dàng từ máy tính này sang máy tính khác.

Mỗi đề kiểm tra sau khi được khởi tạo sẽ được lưu trong 1 tệp nhỏ với phần mở rộng *.qbt. Các tệp sẽ có nội dung độc lập hoàn toàn với CSDL ngân hàng câu hỏi gốc ban đầu và có thể dễ dàng sao chép từ máy tính này sang máy tính khác và được sử dụng độc lập với phần mềm gốc iQB và CSDL đã sinh ra đề kiểm tra này. Đặc tính này làm cho phần mềm iQB trở nên hết sức mềm dẻo, linh hoạt trong việc ứng dụng tạo đề kiểm tra trên thực tế.

Như vậy nếu đã có các Ngân hàng câu hỏi hoàn chỉnh, các nhà trường và giáo viên có thể khởi tạo không hạn chế các đề kiểm tra nhằm phục vụ cho các yêu cầu của trường mình.

9. Các đề kiểm tra này được cài đặt mật khẩu đề bảo vệ. Với mỗi đề kiểm tra phần mềm cho phép thực hiện việc in nội dung đề kiểm tra ra giấy dùng cho học sinh làm bài theo mô hình cổ điển.

Chức năng này là một tiện ích đặc biệt của phần mềm iQB đáp ứng nhu cầu thực tế của hầu hết các nhà trường phổ thông Việt Nam.

10. Nếu đề kiểm tra bao gồm toàn các câu hỏi trắc nghiệm, phần mềm sẽ cho phép học sinh thực hiện việc làm bài trực tiếp trên máy tính theo đề kiểm tra này. Điểm làm bài được chấm tự động trên máy tính và kết quả sẽ tự động cập nhật tại một máy tính cho phép giáo viên hoặc ban giám hiệu sử dụng kết quả này trong công việc của mình.

Chức năng làm bài kiểm tra trực tiếp trên máy tính gọi là Test Online. Nếu đề kiểm tra bao gồm toàn các câu hỏi trắc nghiệm thì chức năng này sẽ tự động được kích hoạt.

11. Với các đề kiểm tra đã được khởi tạo, phần mềm cho phép xáo trộn các câu hỏi để tạo ra rất nhiều các đề kiểm tra khác nhau tương đương với cùng nội dung và phạm vi kiến thức.

12. Với các CSDL ngân hàng câu hỏi lớn, phần mềm cho phép nhập dữ liệu câu hỏi phân tán và sau đó được tổng hợp tại một CSDL chính của ngân hàng này.

Từ một CSDL ngân hàng câu hỏi chính, phần mềm iQB cho phép khởi tạo các "CSDL thành phần con" của CSDL mẹ. Người dùng được phép nhập dữ liệu vào các CSDL thành phần này tại các máy tính khác nhau trong hệ thống, sau đó lại được phép ghép và tổng hợp lại tại CSDL chính ban đầu. Với chức năng này các nhà trường sau khi khởi tạo các thông số của CSDL chính cho phép các giáo viên mang về nhà nhập dữ liệu riêng biệt, sau đó tiến hành ghép tại một máy chủ chính tại nhà trường.

13. Chức năng nhập câu hỏi kiểm tra nhanh sẽ giúp các giáo viên và nhà trường nhập rất nhanh nhiều câu hỏi cùng kiểu, loại và phạm vi kiến thức.

Chức năng nhập câu hỏi nhanh rất thuận tiện và phù hợp với hoàn cảnh thực tế các nhà trường khi tiến hành nhập dữ liệu câu hỏi.

14. Hệ thống bảo mật và phân quyền sử dụng của phần mềm được thiết kế đơn giản nhưng rất hiệu quả phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh thực tế các nhà trường Việt Nam.

15. Chức năng thống kê dữ liệu cho phép biết chính xác cơ cấu và tỷ lệ phân loại các câu hỏi có trong CSDL ngân hàng hiện thời.

Phần mềm iQB có rất nhiều chức năng đưa ra các báo cáo thống kê liên quan đến trạng thái phân loại câu hỏi trong Ngân hàng hiện thời. Các báo cáo thống kê này rất tiện lợi phục vụ công tác quản lý CSDL ngân hàng câu hỏi của các nhà trường. Dựa vào các thống kê này nhà trường sẽ biết được rằng CSDL hiện tại đã đủ chưa, còn thiếu các dạng câu hỏi nào, nằm trong vùng kiến thức nào.

16. Phần mềm được thiết kế mở để có thể nâng cấp và phát triển trong tương lai.

Trong tương lai phần mềm iQB có thể được mở rộng theo các hướng phát triển sau:

- CSDL ngân hàng câu hỏi được tích hợp với phần mềm School Viewer cho phép tiến hành kiểm tra Online theo các lớp học với danh sách học sinh đã biết trước, kết quả làm bài được chuyển ngay vào bảng điểm của School Viewer.

- Trong tương lai sẽ tích hợp thêm các module đánh giá các đề kiểm tra và từng câu hỏi theo kết quả bài làm của học sinh (mô phỏng theo lý thuyết đánh giá IRT).

- Việc làm bài trực tiếp trên máy tính có thể mở rộng cho cả các câu hỏi kiểu tự luận. Giáo viên có thể sẽ chấm bài ngay trên máy tính cho các câu hỏi tự luận.

III. iQB như một giải pháp toàn diện cho các nhà trường và giáo viên trong việc lưu trữ câu hỏi và ra đề kiểm tra các môn học

Trong các nhà trường phần mềm iQB có thể được sử dụng trong các trường hợp sau:

1. Mỗi giáo viên sẽ sử dụng iQB như môt công cụ phục vụ cho việc kiểm tra kiến thức trong phạm vi các môn học do mình phụ trách. Ngân hàng câu hỏi chuyên môn theo từng môn học và cấp học có thể được kiểm soát ở qui mô nhà trường hoặc do các giáo viên tự đảm nhiệm.

2. Nhà trường sẽ trang bị phần mềm iQB để quản lý thống nhất toàn bộ các CSDL ngân hàng câu hỏi kiểm tra cho tất cả các môn học. Ban giám hiệu lưu trữ và quản lý các CSDL gốc. Mỗi giáo viên có thể lưu trữ và nhập liệu trong các CSDL thành phần phân tán. Việc nhập liệu có thể do giáo viên tự động, tự nguyện làm hoặc do nhà trường giao nhiệm vụ chính thức.

3. Đối với Học sinh, phần mềm miễn phí iTester cho phép các em có thể luyện tập kiểm tra thử trên các đề kiểm tra do giáo viên tạo ra. Việc ra đề kiểm tra trên máy tính có thể được tiến hành một cách thường xuyên ở qui mô từng lớp học hoặc qui mô toàn trường.
URL của bài viết này::http://www.schoolnet.vn/modules.php?name=News&file=article&sid=680
© Cong ty Cong Nghe Tin hoc Nha truong contact: sales@schoolnet.vn