Bài toán Thời khóa biểu Nhà trường phổ thông
với mô hình phòng bộ môn

1. Phòng bộ môn là gì?

Về khái niệm và vai trò của Phòng Bộ môn có lẽ không cần nhắc lại nữa trong bài viết này. Phòng Bộ môn trên thực tế đã và luôn tồn tại trong các nhà trường phổ thông của Việt Nam tuy nhiên vai trò và chức năng chính thống của nó chưa từng được nhấn mạnh trong quá khứ. Chỉ mới gần đây cùng với việc đổi mới Giáo dục người ta mới nhắc nhiều đến khái niệm phòng bộ môn này.

Bảng sau mô tả các đặc trưng cơ bản của hai khái niệm Phòng học Bộ môn và Phòng học Truyền thống.

Như vậy các nhà trường phổ thông của Việt Nam từ trước đến nay đều được xây dựng với mô hình Phòng học Truyền thống cổ điển. Trong mô hình này, mỗi lớp học được gán cứng và cố định trong một phòng học, học sinh ngồi tại chỗ, đến tiết học giáo viên sẽ di chuyển đến các vị trí lớp (hay phòng tương ứng) đế dạy.

Việc đưa các Phòng học Bộ môn vào nhà trường đã làm thay đổi đáng kể mô hình cổ điển trên. Bài viết này muốn tập trung phân tích các đặc thù chính của phòng học bộ môn, các lý do để chúng ta cần quan tâm đặc biệt đến các phòng học kiểu mới này trên quan điểm quản lý, đặc biệt nhấn mạnh đến quan hệ với bài toán xếp thời khóa biểu.

Có 2 yếu tố cơ bản của phòng học bộ môn cần nhắc đến trước tiên:

1. Phòng bộ môn là một PHÒNG HỌC. Như vậy phòng này được khẳng định sự tồn tại như một phòng học thông thường tương tự như các phòng học truyền thống vẫn có trong nhà trường. Trước đây các phòng như vậy chỉ được coi là các phòng lưu trữ thiết bị dạy học, không được coi là phòng học và do vậy không cần đảm bảo các yêu cầu tối thiểu về không gian, diện tích, vị trí như một phòng học thông thường.

2. Phòng bộ môn phải định hướng cho một hoặc một vài MÔN HỌC nhất định. Đây cũng là đặc thù quan trọng của khái niệm phòng bộ môn. Không thể có khái niệm một phòng học bộ môn chung chung, học môn nào cũng được. Đi liền với các phòng bộ môn phải là các trang thiết bị đặc thù cho môn học đó. Trong phòng học này sẽ trang bị các dụng cụ, thiết bị thí nghiệm, công cụ học và dạy đặc thù cho chính môn học này. Như vậy phòng bộ môn phải gắn liền với việc trang bị cơ sở vật chất và kỹ thuật của nhà trường.

Với 2 tính chất cơ bản trên của phòng học bộ môn trong nhà trường phổ thông của chúng ta hiện nay có thể đưa ra ngay một số kết luận sau:

- Số lượng các Phòng Bộ Môn trong một nhà trường thường là rất ít và mới đang ở trong trạng thái thử nghiệm.

Số lượng các phòng bộ môn được xây dựng phụ thuộc vào khả năng cơ sở vật chất đầu tư của các nhà trường. Trong hoàn cảnh hiện tại của chúng ta hiện nay các nhà trường khó có khả năng xây dựng được nhiều phòng bộ môn. Việc có ít hoặc hạn chế phòng bộ môn sẽ làm cho việc phân bổ và xếp thời khóa biểu tại các phòng này trở nên phức tạp hơn.

- Mỗi phòng học bộ môn chỉ có thể được dùng cho một hoặc một số ít môn học đặc thù.

Kết luận này là gần như hiển nhiên. Một trong những điểm cơ bản của cải cách giáo dục là đổi mới phương pháp dạy và học. Các trang thiết bị cho các bộ môn sẽ ngày càng nhiều lên. Một phòng bộ môn chỉ nên dùng cho một hoặc một vài môn học.

- Cần phân biệt sự khác nhau rõ rệt giữa khái niệm PHÒNG BỘ MÔN và PHÒNG TRUYỀN THỐNG trong nhà trường.

Khác biệt với phòng bộ môn, Phòng TRUYỀN THỐNG chính là các phòng học bình thường hiện có tại tất cả các nhà trường phổ thông của Việt Nam. Mỗi lớp học ngay từ đầu năm sẽ được gán học cố định tại một phòng học truyền thống nào đó. Một đặc thù khác của phòng truyền thống là chúng không thể và không được coi là phòng bộ môn. Trong các phòng học này không trang bị bất cứ trang thiết bị hay đồ dùng nào cho các môn học. Trong các phòng học này việc dạy và học được tiến hành theo kiểu “truyền thống” (ví dụ bảng đen + phấn, ...). Như vậy trong mô hình của chúng ta hai loại phòng Bộ môn và Truyền thống là hoàn toàn khác nhau. Về các khái niệm phòng này tôi sẽ còn đề cập đến trong các phần sau của bài viết.

Trang trước | Về đầu trang | Trang sau